National Geographic Society - towarzystwo geograficzne założone 27 stycznia 1888 roku w Stanach Zjednoczonych, jedna z największych światowych organizacji naukowo-edukacyjnych typu non-profit.
Towarzystwo zostało założone przez 33 członków zainteresowanych zorganizowaniem towarzystwa dla poszerzania i upowszechniania wiedzy geograficznej. Dyskusja nad formą towarzystwa rozpoczęła się dwa tygodnie wcześniej, 13 stycznia. Pierwszym prezesem został Gardiner Greene Hubbard, natomiast wkrótce potem zastąpił go w tej roli jego zięć, Alexander Graham Bell.
Celem jest zaprezentowanie szerokiej publiczności ogólnej wiedzy o geografii i świecie. W tym celu towarzystwo sponsoruje badania i publikuje miesięcznik National Geographic, który pojawił na rynku pod koniec 1888 roku, a który jest wydawany w wielu wersjach językowych, także po polsku.
Zakres wiedzy, jaką towarzystwo upowszechnia i badań, jakie finansuje obejmuje, oprócz geografii i innych nauk przyrodniczych, również ochronę środowiska i historię, w tym historię cywilizacji.
Spis treści |
edytuj Czasopismo National Geographic
edytuj Ogólna charakterystyka
The National Geographic Magazine, potem skrócony do National Geographic, jest jednym z najbardziej znanych na świecie czasopism amerykańskich. Ukazuje się 12 razy w roku, niekiedy pojawiają się także numery specjalne. Jego charakterystyczną cechą jest żółta obwódka i twardy, "książkowy" grzbiet.
edytuj Fotografia
Oprócz artykułów o krajobrazach, historii czy kulturze rozmaitych miejsc na Ziemi, magazyn publikuje doskonałej jakości fotografie i jest uważany za jedno z prekursorskich czasopism w dziedzinie foto-dziennikarstwa. Już w latach 20. XX wieku magazyn publikował kolorowe fotografie, w owym czasie bardzo rzadkie.
Jednym z najsławniejszych zdjęć National Geographic jest "Afgańska dziewczyna". Zdjęcie to ukazało się na okładce czerwcowego wydania Magazynu z 1985 roku. Autorem zdjęcia jest fotograf Steve McCurry, który zrobił słynne zdjęcie w roku 1984. Przedstawia ono 14-letnią wówczas uciekinierkę z oczami o przenikliwym, pełnym strachu spojrzeniu. Po poszukiwaniach została ona w 2002 roku zidentyfikowana jako Sharbat Gula (zdjęcie porównawcze) z plemienia Pasztunów. Żyje ona do dziś w Afganistanie wraz z mężem i trójką córek. Jej historia ukazała się w marcu 2003 roku na łamach miesięcznika, a także jako film dokumentalny pokazany w kanale telewizyjnym towarzystwa.
Magazyn jest też znany z częstego publikowania bardzo dokładnych map regionów, które opisuje w artykułach. Archiwa map były niejednokrotnie wykorzystywane przez rząd amerykański, gdy sam nie miał dostępu do dokładniejszych map we własnych zasobach.
Dopiero w 1960 roku zaczęto publikować zdjęcia na okładce - poprzednio okładka zawierała wyłącznie tekst (p. ilustracja).
15 V 2008r. odbywa się konkurs, którym wystartował Łukasz Konieczny z jego koncepcją ZPZ-u z olbrzymią ochroną przyrody.
edytuj Edycje językowe
Od 1995 roku National Geographic zaczął się ukazywać w lokalnych wersjach językowych. Po ogólnoświatowej, angielskiej edycji pierwszą była japońska. Obecnie magazyn jest wydawany regularnie w 30 różnych wersjach na całym świecie. Ostatnią dotychczas stworzoną edycją jest ukazująca się od listopada 2005 edycja bułgarska. Główne edycje językowe Magazynu przedstawia poniższa tabela:
Pierwszy numer polskiej wersji magazynu ukazał się w październiku 1999 roku, a poprzedził go "Numer specjalny", zapowiadający ukazywanie się polskiej edycji National Geographic. Pierwszym redaktorem naczelnym był Dariusz Raczko. Polskim wydawcą na zasadzie licencji jest Gruner + Jahr Polska. Redaktorem naczelnym "National Geographic Polska" od lutego 2007 r. jest Martyna Wojciechowska, która zastąpiła Marcina Jamkowskiego. Średni nakład magazynu to 143 tys. egzemplarzy, średnia sprzedaż - 99 tys. (według danych ZKDP za 2004 r.)
edytuj Inne publikacje
W latach 1919-1975 był publikowany tygodnik National Geographic School Bulletin, czasopismo podobne do National Geographic, ale skierowane do młodzieży szkolnej - zostało ono zastąpione przez National Geographic World. W 1984 roku, towarzystwo utworzyło National Geographic Traveler (od 2005 roku ukazujące się po polsku jako dwumiesięcznik), w 1999 roku National Geographic Adventure Magazine a w 2001 - National Geographic Kids (od 2008 wydawane po polsku jako miesięcznik).
Wydawane też są mapy, atlasy geograficzne oraz liczne albumy i książki, w tym seria poświęcona technikom fotograficznym.
edytuj Telewizja
National Geographic Society wykorzystuje także telewizję jako wygodne medium docierania do domów milionów użytkowników na całym świecie. Początkowo były to serie dokumentalne (nadawane nadal m.in. w II Programie Telewizji Polskiej), ale w latach 90. pojawił się także kanał National Geographic Channel, który jest rozpowszechniany w sieciach telewizji kablowej i w telewizji satelitarnej, także w Polsce.
edytuj Wsparcie dla projektów badawczych
Towarzystwo sponsorowało w całości lub częściowo wiele wypraw i projektów badawczych, m.in.:
- Robert Peary i Matthew Henson – wyprawa na Biegun Północny
- Hiram Bingham – wykopaliska w Machu Picchu
- Richard E. Byrd – lot nad Biegunem Południowym
- Jacques-Yves Cousteau – badania podmorskie
- Louis i Mary Leakey – odkrycie człekopodobnego Zinantropusa sprzed 1,75 mln lat
- Jane Goodall – szympansy
- Dian Fossey – goryle górskie
- George Bass – podmorska archeologia
- Robert Ballard - odkrycie wraku Titanica
- Paul Sereno – dinozaury
- Lee Berger – najstarsze ślady ludzkich stóp
- ? odkrycie kopalnych, upierzonych dinozaurów w Chinach
- Ian Baker – odkrycie ukrytego wodospadu Tsangpo Gorge w Tybecie
- Gustavus McLeod – pierwszy lot na Biegun Północny w samolocie z otwartym kokpitem
- Jerzy Dzik i współpracownicy – wykopaliska w Lisowicach
Towarzystwo sponsoruje też projekty o charakterze społecznym, m.in. mającą siedzibę w Kabulu organizację wspierającą niezależne afgańskie media.

