Kanada |
|
Ten artykuł jest częścią serii:
|
Gubernator generalny (ang. Governor General - fr. Gouverneur général) - najstarsza instytucja polityczna w Kanadzie. Gubernator generalny jest namiestnikiem monarchy Kanady, który jest głową Kanady. Dawniej gubernator generalny sprawował realną władzę nad koloniami brytyjskimi w Kanadzie. Współcześnie posiada funkcje czysto tytularne i honorowe. Gubernator generalny mianowany jest przez monarchę, współcześnie za radą premiera Kanady, zwykle na okres pięciu lat. Oficjalną rezydencją gubernatora generalnego jest Rideau Hall w Ottawie. Drugą rezydencją, w której spędza zazwyczaj kilka tygodni w roku jest La Citadelle w Quebec City.
Spis treści |
edytuj Gubernator generalny Nowej Francji
Gubernator generalny Nowej Francji był przedstawicielem i namiestnikiem króla Francji. Jego władza była jednak znacznie ograniczona poprzez drugi urząd - Intendenta. Gubernator sprawował funkcje reprezentacyjne, kierował polityką zagraniczną oraz był dowódcą sił zbrojnych, podczas gdy Intendent zajmował się sprawami administracyjnymi. Brak jasnego oddzielenia kompetencji obu urzędów powodował częste konflikty personalne, a wpływ na politykę uzyskiwała osoba o silniejszej osobowości lub mająca większe poparcie na dworze w Paryżu.
edytuj Gubernator generalny Brytyjskiej Kanady
Gubernator generalny Brytyjskiej Kanady był przedstawicielem i namiestnikiem króla lub królowej Anglii. Sprawował pełną polityczną, militarną i administracyjną władzę w kolonii. Mimo że istniały w obu częściach Kanady (Górna Kanada i Dolna Kanada) wybieralne zgromadzenia legislacyjne, spełniały one wyłącznie rolę doradczą. W istocie gubernatorzy najczęściej ignorowali zdanie wyborców, współpracując z konserwatywnymi elitami brytyjskich lojalistów. Taki stan rzeczy doprowadził do wybuchu niezadowolenia społecznego w postaci rebelii roku 1837.
edytuj Gubernator generalny Unii Kanadyjskiej
Po wprowadzeniu Unii gubernator generalny stracił część swojej władzy na rzecz wybieralnego i posiadającego poparcie w zgromadzeniu legislacyjnym rządu (rządu przedstawicielskiego - responsible government). Mimo tego gubernator zachowywał dużą cześć swej poprzedniej władzy. To on powoływał i dymisjonował rządy, niekiedy wbrew woli wyborców oraz posiadał prawa odwoływania ustaw, jeśli jego zdaniem były sprzeczne z interesami brytyjskimi.
edytuj Uprawnienia i obowiÄ…zki gubernatora generalnego w skonfederowanej Kanadzie
Do zakresu uprawnień i obowiązków gubernatora generalnego wchodzą
- Reprezentowanie korony angielskiej w Kanadzie - w związku z faktem, że na wzór brytyjski parlament Kanady ma strukturę trójczłonową - Korona, Senat i Izba Gmin, gubernator generalny ma obowiązek i przywilej zastępowania królowej (lub króla) we wszystkich jej normalnych funkcjach, do których należą:
- zapewnienie ciągłości władzy
- sygnowanie ustaw
- przyjmowanie "mowy tronowej"
- zwoływanie, otwieranie i zamykanie sesji parlamentu
- rozwiÄ…zywanie starego parlamentu po wyborach
- przyjmowanie przysięgi od premiera, Sędziego Najwyższego i członków gabinetu (ministrów)
- Mianowanie senatorów na podstawie wskazówek premiera (zob. parlament Kanady)
- Reprezentowanie niepodległości Kanady
- gubernator generalny przyjmuje listy uwierzytelniające od ambasadorów obcych krajów, wita także głowy obcych państw i inne ważne osobistości przybywające oficjalnie do Kanady.
- gubernator generalny jest zwierzchnikiem Commander-in-Chief kanadyjskich sił zbrojnych. Współcześnie ta funkcja jest czysto ceremonialna.
- Przyznawanie wyróżnień, orderów
- The Order of Canada - najwyższe odznaczenie przyznawane w Kanadzie
- Order of Military Merit - najwyższe odznaczenie wojskowe w Kanadzie
- Decoration of Bravery - honorujÄ…ce osoby za nadzwyczajnÄ… odwagÄ™
- Caring Canadian Award - wyróżnienie za osiągnięcia w działalności społecznej
- Przyznawanie herbów - gubernator generalny stoi na czele Canadian Heraldic Authority przyznającego herby osobom i instytucjom w Kanadzie
- Zapewnianie spójności państwowej i przywództwo moralne - poprzez uczestniczenie w ważnych uroczystościach państwowych i lokalnych, kontakty z siłami politycznymi, reprezentantami mniejszości kulturalnych i ważnych organizacji społecznych i kulturalnych.
edytuj Symbole władzy i insygnia gubernatora generalnego
Zwracając się do gubernatora generalnego używa się następującej formuły: His Excellency the Right Honourable gdy jest nim mężczyzna lub Her Excellency the Right Honourable gdy jest nim kobieta lub très honorable po francusku.
Znakiem gubernatora generalnego jest flaga z herbem. Flaga zawsze poprzedza osobę gubernatora i zawieszona jest na maszcie przed budynkiem, w którym aktualnie gubernator się znajduje. Herb i flaga zostały nadane gubernatorowi przez królową Anglii w 1981 r. i są wzorowane na poprzedniej fladze używanej od 1931 r. Przed tą datą gubernatorzy generalni używali swoich własnych herbów rodowych.
W 1968 r. królowa angielska nadała generalnym gubernatorom Kanady status wicekrólewski. W związku z tym przysługuje im odgrywanie hymnu powitalnego, gdy wstępują lub opuszczają miejsce oficjalnych spotkań. Hymn gubernatora generalnego złożony jest z sześciu pierwszych taktów hymnu Wielkiej Brytanii God Save the Queen, a następnie cztery pierwsze i cztery ostatnie takty hymnu Kanady O Canada.
Gubernatorowi generalnemu wraz z objęciem urzędu przyznawane są następujące insygnia:
- The Order of Canada
- The Order of Merit of the Police Forces
- The Most Venerable Order of the Hospital of St. John of Jerusalem
- The Canadian Centennial Medal
- The Commemorative Medal for the 125th Anniversary of the Confederation of Canada
- The Queen's Golden Jubilee Medal
- The Canadian Forces Decoration
edytuj Lista gubernatorów generalnych
edytuj Gubernatorzy Kanady Francuskiej (Nowej Francji)
edytuj Gubernatorzy Kanady Brytyjskiej do czasów Konfederacji Kanady
edytuj Gubernatorzy Kanady Brytyjskiej od czasów Konfederacji Kanady
Obecne realms:
Antigua i Barbuda • Australia • Bahamy • Barbados • Belize • Grenada • Jamajka • Kanada • Nowa Zelandia • Papua-Nowa Gwinea • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Tuvalu • Wyspy Salomona
Dawne realms:
Cejlon • Fidżi • Gambia • Ghana • Gujana • Indie • Kenia • Malawi • Malta • Mauritius • Nigeria • Pakistan • Sierra Leone • Tanganika • Trynidad i Tobago • Uganda • Wolne Państwo Irlandzkie • Związek Południowej Afryki •