Księżna Anna z Zamoyskich Sapieha (ur. 1772, zm. 1859), ziemianka, córka Andrzeja Hieronima Zamoyskiego i Konstancji Czartoryskiej, żona Aleksandra Antoniego Sapiehy, matka Leona i Anny, żony Adama Jerzego Czartoryskiego.
W 1802 roku na publicznej licytacji w Krakowie zakupiła wystawione przez rząd austriacki dobra "hrabstwa szydłowieckiego". W 1819 roku jej kosztem wybudowano klasycystyczny budynek szkoły elementarnej. Zamieszkując na stałe w Warszawie dobrami szydłowieckimi zarządzała m.in. poprzez Stanisława Staszica. Patronat właścicielki Szydłowca nad inicjatywami gospodarczo-kulturalnymi sprzyjał rozwojowi hrabstwa i miasta.
Była ostatnią prywatną właścicielką zamku oraz miasta Szydłowiec - 17 maja 1828 roku sprzedała dobra szydłowieckie (miasto, 22 wsie i folwarki) Skarbowi Państwa za sumę 2 554 454 złp.
Od najmłodszych lat była związana z nurtem patriotyczno-niepodległościowym: aktywna w czasie powstania kościuszkowskiego utrzymywała bliskie kontakty z tworzącymi się we Włoszech Legionami. Po upadku powstania listopadowego znalazła się na emigracji i związała z obozem zięcia, Adama Jerzego Czartoryskiego. Dbała o finanse obozu Czartoryskich z tak wielkim zaangażowaniem, że historycy nadali jej miano "ministra finansów Hôtelu Lambert".
edytuj Bibliografia
- Stanisław Wiech, Anna Jadwiga z Zamoyskich Sapieżyna - ostatnia dziedziczka dóbr szydłowieckich, w Zamek szydłowiecki i jego właściciele, Szydłowiec 1996
- Janusz Pezda, Ludzie i pieniądze. Finanse w działalności Adama Jerzego Czartoryskiego i jego obozu na emigracji w latach 1831–1848, Kraków 2003
| Poprzednik Maciej Radziwiłł |
 |
Hrabina na Szydłowcu 1802-1828 |
|
Następca odsprzedała skarbowi państwa |