Rugby union football, kortweg rugby, is een balsport die is ontstaan aan de Rugby School in Rugby Engeland. Tijdens een schoolwedstrijd pakte een jonge heer de bal (een opgeblazen varkensblaas) met zijn handen op en ging daarmee rennen richting doel van de tegenstander. Deze speler, William Webb Ellis, wordt heden ten dage nog steeds gezien als grondslegger en uitvinder van de balsport. In Engeland wordt rugby daarom vaak aangeduid als Rugby Football (het ontstond immers tijdens een partij Football. Gedurende de jaren zijn de regels danig veranderd en worden deze nog vrijwel ieder jaar aangepast om de sport vooral veilig en aantrekkelijk te houden. Rugby is één van de bekendste veldsporten ter we Een wedstrijd wordt gespeeld door twee teams van vijftien personen en duurt tachtig minuten. Tijdens de wedstrijd proberen de spelers een ovale bal over de zogenaamde tryline van de tegenstander te drukken of tussen de palen te schoppen om zo punten te scoren. Spelers mogen de bal dragen of schoppen. Het afspelen met de handen naar een teamgenoot (passen) mag alleen in achterwaartse richting.
In 1886 werd de International Rugby Football Board (IRFB) opgericht, de naam werd in 1997 gewijzigd in International Rugby Board (IRB). De organisatie is gevestigd in Dublin. De IRB bepaalt de spelregels (in de rugbywereld 'laws' genoemd) en organiseert wereldkampioenschappen (sinds 1987). Sinds 1995 is de sport professioneel. Daarvoor was van betaling geen enkele sprake. De spelers moesten zelf hun kopje koffie na afloop van de wedstrijd betalen, bier was wel gratis. Door deze houding van de bonden behoren de rugbybonden tot de rijkste sportbonden ter wereld. Er wordt wel eens gesproken over het feit dat de mijnwerkersstaking begin jaren 70 in Wales gesponsord werden door de WRU. Rugby league is de oorspronkelijke professionele rugby variant, met 13 i.p.v. 15 spelers. Rugby League is voor de buitenstaander misschien wel een goede look-a-like maar de echte insiders hebben het telkensmale over die andere sport. In 2007 wordt in Frankrijk weer een Wereldkampioenschap gehouden. Nederland wist zich niet te kwalificeren, Nederland speelt slechts een zeer bescheiden rol in de rugbywwereld. Op dit moment (september 2007) staat Nederland op de 47ste plaats in de wereldranglijst, 20 plaatsen lager dan België. Een wedstrijd tussen de grote jongens (de eerste tien op de ranglijst) is vrijwel ondenkbaar. Engeland heeft in de kwalificatie voor de RWC1999 noodgedwongen een wedstrijd moeten spelen tegen Nederland met als resultaat een 110-0 overwinning.
Inhoud |
bewerk Spelonderdelen
Rugby kent een aantal spelonderdelen die kenmerkend voor de sport zijn. De belangrijkste zijn:
bewerk Tackle
Een speler kan op een tegenstander die balbezit heeft een tackle uitvoeren. Hij probeert dan de tegenstander met zijn armen naar de grond te werken. Als de speler met balbezit ondanks de tackle nog naar voren kan lopen, mag hij dit doen om zo terrein te winnen of zelfs een try te scoren. Als er medespelers van de speler met balbezit aansluiten, kan er ook een maul gevormd worden. Echter als zijn knie of de bal de grond raakt, mag hij niet verder lopen en moet de bal loslaten en wegrollen van de bal, zodat andere spelers bij de bal kunnen. Zowel de medespelers als de tegenpartij mag de bal oppakken en verder spelen, ook kan men een ruck vormen.
Er zijn een aantal regels omtrent de tackle. De belangrijkste is dat de tackle onder de schouders moet plaatsvinden. Bovendien moet men proberen met zijn armen om de tegenstander te slaan om hem zo naar de grond te werken. Het is verboden om de tegenstander te schoppen met voeten of benen. Ook het uitvoeren van een tackle op een speler die niet op de grond staat is niet toegestaan. Er mag wel met de hand naar de voeten van de tegenstander worden gegrepen om hem zo te laten struikelen, dit heet een tap-tackle of ankle-tap.
bewerk Ruck
Een ruck is een spelsituatie wanneer de bal vrij is, dus als geen van de teams balbezit heeft. Dit gebeurt meestal na een tackle, waarbij beide spelers de bal moeten loslaten en wegrollen. Als er dan twee spelers van verschillende teams tegelijkertijd bij de bal komen, proberen ze elkaar weg te duwen, zonder aan de bal te komen. Dit doen ze door met de schouders tegen elkaar te gaan staan. Medespelers mogen aan de ruck mee doen, maar moeten van achteren aansluiten. Zo vormen de teams een groep de elkaar vasthoudt om zo de tegenpartij terug te duwen. Geen van de spelers mag de bal met de hand aanraken. Men mag ook niet op de bal gaan liggen. Men mag wel de bal met de voeten terugschoppen, zodat de tegenpartij er niet meer bij kan. Dit wordt rucking the ball genoemd. De bal wordt zo naar de achterkant van de ruck geschopt, waar hij wordt opgeraapt door de scrum-half. Pas als de scrum-half de bal in zijn handen heeft gaat het spel verder.
bewerk Maul
Een maul (ongeveer uitgesproken als mool) ontstaat als een speler in balbezit staande weet te blijven met de bal en spelers van beide teams zich binden. De bedoeling is dat dat de spelers door te duwen de maul in de gewenste richting bewegen. Het team in balbezit probeert de bal naar de vrijstaande teamgenoten te spelen. Als een maul tot stilstand komt en de bal er niet snel genoeg uitkomt, wordt het spel hervat met een scrum. Het doelbewust laten instorten van een maul of ruck is een ernstige overtreding.
bewerk Scrum
 Zie Scrum (rugby) voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Een scrum (kort voor scrummage) is een spelhervatting die vaak voorkomt tijdens een wedstrijd. De scheidsrechter geeft een scrum als spelhervatting na kleine overtredingen of als de bal onspeelbaar is geworden, bijvoorbeeld wanneer een speler de bal laat vallen. In een scrum stellen acht spelers van ieder team zich in een vaste formatie tegenover elkaar op en proberen door duwen in balbezit te komen. De bal wordt in de scrum gebracht door de scrum-half. Het is niet toegestaan een scrum naar de grond te drukken. Dit wordt gezien als een overtreding. Men moet dus 'omhoog' duwen.
bewerk Line-out
Een line-out wordt gegeven als de bal over de zijlijn is gegaan. Spelers van beide teams stellen zich in twee rijen op om de ingegooide bal te vangen of naar een teamgenoot door te spelen. De partij die verdedigt mag niet meer spelers in de line-out hebben dan de ingooiende partij, wel minder als zij dit zouden willen. De ingooiende partij bepaalt het aantal spelers in de line out. Spelers mogen teamgenoten optillen. De bal wordt vaak door de hooker ingegooid.
bewerk Score
In rugby kunnen de spelers op verschillende manieren punten scoren:
- Het trappen van de bal tussen de verticale palen en boven de dwarslat in het verdedigingsgebied van de tegenstander. Dit mag als de scheidsrechter een penalty heeft toegekend na een ernstige overtreding, maar ook vanuit een open-spelsituatie (drop-kick). Hiervoor worden drie punten toegekend.
- De bal over de tryline van de tegenstander drukken (een 'try'). Deze score levert vijf punten op. Na een reeks verdedigende overtredingen mag de scheidsrechter een straftry toekennen.
- Na het scoren van een try mag een speler trachten een extra score toe te voegen door het nemen van een zogenaamde conversie. Hij/zij doet dit door de bal te kicken vanaf de grond op een willekeurige positie van een denkbeeldige rechte lijn over de lengte van het veld. De denkbeeldige lijn dient te beginnen op de plek waar de try gedrukt is. Als deze conversie raak is, is dit twee punten waard.
bewerk Posities van de spelers
De vijftien spelers van een rugbyteam zijn voor Nederlandse begrippen in twee categorieën in te delen. De spelers met rugnummer 1 t/m 8 zijn de voorwaartsen, ofwel het 'Pack', de spelers met rugnummer 9 t/m 15 zijn de driekwarters, ook wel de 'backs' genoemd. Tevens kennen we een verder onderverdeling van het pack en de backs. Zo worden in het pack, de eerste rij, twee props met in het midden een hooker, tezamen met de Tweede rij, waar de twee locks staan, de Front Five genoemd. De nummers 6 t/m 8 van het pack vormen tezamen de 'Backrow', ofwel derde rij. Een team mag maximaal zeven reservespelers hebben.
De voorwaartsen zijn belangrijk in de spelonderdelen waarvoor geproportioneerde kracht en techniek nodig is, bijvoorbeeld in de scrums, de rucks en de mauls. Deze spelers in de Eerste rij zijn vaak zwaarder en sterker dan de backs. De meeste Eerste rijers, met name de Props boeten hierdoor aan snelheid in, maar er zijn hookers die qua snelheid en behendigheid met de bal in de hand niet voor de driekwarters onder doen. Tweede rijers, de locks, zorgen voor het balbezit vanuit de Line Out's en voor het 'op slot zetten' van de scrum. Meestal zijn deze spelers langer dan 1.95M en buiten zij hun lengte gepaard met de benodigde sprongkracht uit om boven hun tegenstanders uit te komen. De derde rijers zijn de verbindingsspelers van het team die zowel bij het opzetten en continuëren van aanvallen, alsmede het afbreken van aanvallen van de tegenstander, voor balbehoud en/of nieuw balbezit moeten zorgen
De bijdrage van de backs is snelheid en techniek. Zij worden geacht met snelle combinaties de verdediging van de tegenstander uit positie te spelen. Tevens vormen zij het eerste verdedigingsblok, stoppen aanvallende spelers van de tegenpartij af tot het moment dat de derde rijers zich ermee kunnen bemoeien om balbezit veilig te stellen. De scrum-half en fly-half zijn de spelverdelers en worden samen de half-backs genoemd.
De posities van de spelers worden meestal in het Engels aangeduid.
| Rugby union posities | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
bewerk Internationaal
Het belangrijkste internationale toernooi is het wereldkampioenschap rugby, dat iedere vier jaar wordt georganiseerd. De huidige wereldkampioen is Zuid-Afrika, dat in 2007 de Webb Ellis Cup wist te veroveren door de titelverdediger Engeland in de finale te verslaan. In grootte en publieke belangstelling doet het toernooi maar voor weinig evenementen onder, maar het doet wel onder voor bijvoorbeeld de Olympische Spelen, het WK voetbal en het WK cricket . Het Nederlands rugbyteam doet sinds 1989 mee aan de kwalificatie toernooien voor dit evenement. Ternauwernood werden de eindronden van 1991 en 1995 gemist. De Nederlandse selecties in die jaren konden zich meten met de Europese subtop, zoals Roemenië en Italië. Ook werden regelmatig topteams uit Frankrijk, Engeland en Wales door het Nederlands Vijftiental verrast. Sedert 1995 is Rugby Union ook als professional te beoefenen en zijn de verschillen tussen de landen met een professionele kern en een betaalde competitieopzet en de 'kleinere' landen onoverbrugbaar geworden.
Op het Noordelijk halfrond bestaat al sinds de jaren tachtig van de negentiende eeuw een jaarlijkse competitie tussen de sterkste rugbylanden van Europa. Ooit begonnen als vierlandentoernooi, tussen Engeland, Ierland, Wales en Schotland, werd in het begin van de twintigste eeuw Frankrijk toegelaten en was er vanaf 1910 sprake van een vijflanden toernooi. Echter vanaf 1931 werd Frankrijk uitgesloten van deelname omdat de organisatie in Engeland vermoedde dat er in Frankrijk spelers betaald werden. In 1939 werd de ruzie bijgelegd en mocht Frankrijk wederom aan dit toernooi deelnemen. In het jaar 2000 wordt Italië toegelaten tot het prestigieuze toernooi en wordt nu ieder jaar het zeslandentoernooi gehouden. De deelnemende teams zijn Engeland, Wales, Frankrijk, Italië, Ierland en Schotland. Opvallend hierbij is dat Ierland internationaal uitkomt als combinatie van Ierland en Noord-Ierland (Verenigd Koninkrijk). Er wordt dan ook een apart volkslied gespeeld, Ireland's Call.
Kleinere Europese rugbylanden, waaronder België en Nederland, spelen onder de vlag van de Europese Rugbybond FIRA-AER de European Nations Cup.
Op het Zuidelijk halfrond heet de tegenhanger van het Europese Zeslandentoernooi Tri Nations Series. De deelnemers zijn Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. Er is sinds kort een discussie gaande over uitbreiding van dit jaarlijks evenement met onder meer Argentinië.
bewerk Mentaliteit
Hoewel het er op het veld soms hard aan toegaat, hebben rugbyers een onderlinge erecode die is gebaseerd op respect. Na een wedstrijd bedanken de teams elkaar door voor de tegenstander een erepoortje te vormen. Daarna volgt altijd de 'derde helft', waarin de sfeer kameraadschappelijk te noemen is. Tijdens een wedstrijd wordt het als onwenselijk gezien dat de beslissingen van de scheidsrechter worden bekritiseerd door spelers. De enige van wie het wordt gedoogd is de teamcaptain. Bij rugby mogen de scheidsrechters bij openlijke kritiek een penalty geven door de overtredende partij de bal te ontnemen en tien meter terug te laten gaan op het eigen terrein. Bij herhaaldelijke kritiek op de spelleiding kunnen spelers (tijdelijk) van het veld worden gestuurd.
bewerk Externe links
- International Rugby Board (IRB)
- FIRA - Association Européenne de Rugby (FIRA-AER)
- Nederlandse Rugby Bond (NRB)
- Belgische Rugby Bond
- Rugby Union bij de BBC
| Olympische sporten |  |
|---|---|
|
Olympische zomersporten Olympische wintersporten Voormalige Olympische sporten |
|