Oudfrans, of Langue d'Oïl, is het Frans zoals dat in het noorden van Frankrijk gesproken werd van de 10e tot de 14e eeuw. Het heeft zich sindsdien via het Middelfrans ontwikkeld tot het moderne Frans, dat de standaardtaal voor bestuur, rechtspraak en literatuur is geworden in heel Frankrijk. Het Oudfrans is voortgekomen uit de Oïl-taalsubgroep waaruit tussen de 8e en de 12e eeuw diverse talen zijn afgesplitst. Daarvan bestaan onder andere het Waals, Picardisch en Normandisch nog steeds. Vanwege de vroege afsplitsing kunnen deze talen niet zonder meer beschouwd worden als varianten van het Frans.
Het Provençaals is voortgekomen uit het Langue d'Oc ofwel Occitaans. Deze zuidelijke tegenhanger van de Langue d'Oïl had in de Middeleeuwen een hoger ontwikkelde literaire cultuur dan de Langue d'Oïl. Beide talen behoren tot de Romaanse talen die via het Latijn zijn voortgekomen uit de Italische talen, een grotendeels uitgestorven taalgroep die een westelijke tak was van de Indo-Europese taalfamilie.