Een kanton is in Zwitserland een deelstaat van de federatie. Er zijn 26 kantons in Zwitserland.
Inhoud |
bewerk Instituties
Elk kanton heeft zijn eigen grondwet, parlement (veel eenkamerparlementen van 58 tot 200 zetels), regering en rechtbanken. In sommige kantons houdt men openbare algemene vergaderingen, de Landesgemeinden, waarop alle volwassenen van het dorp of het kanton mogen deelnemen (directe democratie) aan het openbaar debat en meestemmen over de genomen beslissingen. De deelregeringen bestaan uit 5 of 7 ministers. Volgens de grondwet van Zwitserland is de residuaire macht toegekend aan de kantons, d.w.z. dat de kantons bevoegd zijn voor alles wat niet expliciet aan de federatie is toevertrouwd in de grondwet. Binnen de kantons genieten de gemeentes vaak uitgebreide autonomie, maar dit hangt sterk af van het kanton.
bewerk Historiek
Zwitserland ontstond toen 3 kleine staatjes, Uri, Unterwalden en Schwyz, in 1291 het Zwitsers Eedgenootschap sloten, om elkaar bij te staan in hun onafhankelijke positie t.o.v. de Habsburgers. Zo ontstond de Zwitserse statenbond. Tot aan de Franse Revolutie bestond deze statenbond uit onafhankelijke staatjes, met eventueel onderhorige gebieden. Na het falen van de Napoleontische Helvetische Republiek, een eenheidsstaat, werd weer een confederatie ingericht in 1803. Nu waren de vorige onderhorige gebieden volwaardige partners. Toen de Franse Revolutie eindigde in 1815, keerden de Franstalige kantons terug naar de confederatie. In 1848 nam na een redelijk vreedzame burgeroorlog Zwitserland een federaal bestel aan, zoals we het nu kennen. In 1978 scheidde Jura zich af van Bern, en kreeg Zwitserland zijn moderne samenstelling met 26 kantons.
bewerk Lijst
Deze tabel toont de kantons in de volgorde zoals opgenomen in de grondwet. Zie ook: Lijst van vlaggen van Zwitserse kantons
| Wapen | Afkorting | Kanton | Sinds | Hoofdstad | Bevolking | Oppervlakte | Dichtheid | Aantal gemeentes | Ta(a)l(en) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
ZH | ZĂĽrich | 1351 | ZĂĽrich | 1.228.600 | 1.729 | 701 | 171 | Duits |
 |
BE | Bern | 1353 | Bern | 947.100 | 5.959 | 158 | 399 | Duits, Frans |
 |
LU | Luzern | 1332 | Luzern | 350.600 | 1.493 | 233 | 107 | Duits |
 |
UR | Uri | 1291 | Altdorf | 35.000 | 1.077 | 33 | 20 | Duits |
 |
SZ | Schwyz | 1291 | Schwyz | 131.400 | 908 | 143 | 30 | Duits |
 |
OW | Obwalden | 1291 | Sarnen | 32.700 | 491 | 66 | 7 | Duits |
 |
NW | Nidwalden | 1291 | Stans | 38.600 | 276 | 138 | 11 | Duits |
 |
GL | Glarus | 1352 | Glarus | 38.300 | 685 | 51 | 28 | Duits |
 |
ZG | Zug | 1352 | Zug | 100.900 | 239 | 416 | 11 | Duits |
 |
FR | Fribourg | 1481 | Fribourg | 239.100 | 1.671 | 141 | 242 | Frans, Duits |
 |
SO | Solothurn | 1481 | Solothurn | 245.500 | 791 | 308 | 126 | Duits |
 |
BS | Bazel-Stad | 1501 | Bazel | 186.700 | 37 | 5.072 | 3 | Duits |
 |
BL | Bazel-Landschap | 1501 | Liestal | 261.400 | 518 | 502 | 86 | Duits |
 |
SH | Schaffhausen | 1501 | Schaffhausen | 73.400 | 298 | 246 | 34 | Duits |
 |
AR | Appenzell Ausserrhoden | 1513 | Herisau | 53.200 | 243 | 220 | 20 | Duits |
 |
AI | Appenzell Innerrhoden | 1513 | Appenzell | 15.000 | 173 | 87 | 6 | Duits |
 |
SG | Sankt Gallen | 1803 | Sankt Gallen | 452.600 | 2.026 | 222 | 90 | Duits |
 |
GR | GraubĂĽnden | 1803 | Chur | 185.700 | 7.105 | 26 | 211 | Duits, Reto-Romaans, Italiaans |
 |
AG | Aargau | 1803 | Aarau | 550.900 | 1.404 | 388 | 232 | Duits |
 |
TG | Thurgau | 1803 | Frauenfeld | 228.200 | 991 | 229 | 80 | Duits |
 |
TI | Ticino | 1803 | Bellinzona | 311.900 | 2.812 | 110 | 244 | Italiaans |
 |
VD | Vaud | 1803 | Lausanne | 626.200 | 3.212 | 188 | 382 | Frans |
 |
VS | Wallis | 1815 | Sion | 278.200 | 5.224 | 53 | 160 | Frans, Duits |
 |
NE | Neuchâtel | 1815 | Neuchâtel | 166.500 | 803 | 206 | 62 | Frans |
 |
GE | Genève | 1815 | Genève | 414.300 | 282 | 1.442 | 44 | Frans |
 |
JU | Jura | 1979 | Delémont | 69.100 | 838 | 82 | 83 | Frans |
 |
CH | Zwitserland | Bern | 7.261.200 | 41.285 | 174 | 2.889 | Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans |
bewerk Kaart
bewerk Namen in andere talen
| Afkorting | Engels | Frans | Italiaans | Duits | Reto-Romaans | Spaans | Esperanto |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| AG | Argovia | Argovie | Argovia | Aargau | Argovia | Argovia | |
| AI | Appenzell Inner Rhodes | Appenzell Rhodes-Intérieures | Appenzello Interno | Appenzell Innerhoden | Appenzell dadens | Appenzell Rodas Interiores | |
| AR | Appenzell Outer Rhodes | Appenzell Rhodes-Extérieures | Appenzello Esterno | Appenzell Ausserrhoden | Appenzell dador | Appenzell Rodas Exteriores | |
| BS | Basle-City | Bâle-Ville | Basilea Città | Basel-Stadt | Basilea-Citad | Basilea-Ciudad | Bazelo-Urbo |
| BL | Basle-Country | Bâle-Campagne | Basilea Campagna | Basel-Landschaft | Basilea-Champagna | Basilea-Campaña | Bazelo-Kamparo |
| BE | Berne | Bern | Berna | Berne | Berna | Berna | Berno |
| FR | Fribourg | Fribourg | Friburgo | Freiburg or Fribourg | Friburg | Friburgo | Friburgo |
| GE | Geneva | Genève | Ginevra | Genf | Genevra | Ginebra | Ĝenevo |
| GL | Glarus | Glaris | Glarona | Glarus | Glaruna | Glaris | |
| GR | Grisons | Grisons | Grigioni | GraubĂĽnden | Grischun | Grisones | Grizono |
| JU | Jura | Jura | Giura | Jura | Giura | Jura | |
| LU | Lucerne | Lucerne | Lucerna | Luzern | Lucerna | Lucerna | Lucerno |
| NE | Neuchâtel | Neuchâtel | Neuchâtel | Neuenburg | Neuchâtel | Neuchatel | Neuchâtel |
| NW | Nidwald | Nidwald | Nidvaldo | Nidwalden | Sutsilvania | Unterwalden bajo | |
| OW | Obwald | Obwald | Obvaldo | Obwalden | Sursilvania | Unterwalden alto | |
| SH | Schaffhausen | Schaffhouse | Sciaffusa | Schaffhausen | Schaffusa | Schaffhausen | ĹśafhaĹzo |
| SZ | Schwyz | Schwyz (or Schwytz) | Svitto | Schwyz | Sviz | Schwyz | |
| SO | Solothurn | Soleure | Soletta | Solothurn | Soloturn | Soleura | |
| SG | St. Gall | Saint-Gall | San Gallo | St. Gallen | Son Gagl | Sankt Gallen | |
| TG | Thurgovia | Thurgovie | Turgovia | Thurgau | Turgovia | Turgovia | |
| TI | Ticino | Tessin | Ticino | Tessin | Tessin | Tesino | Tiĉino |
| UR | Uri | Uri | Uri | Uri | Uri | Uri | |
| VS | Valais | Valais | Vallese | Wallis | Vallais | Valais | Valezo |
| VD | Vaud | Vaud | Vaud | Waadt | Vad | Vaud | Vaud |
| ZG | Zug | Zoug | Zugo | Zug | Zug | Zug | |
| ZH | ZĂĽrich | Zurich | Zurigo | ZĂĽrich | Turitg | ZĂĽrich | Zuriko |