Het woord homofiel is een ouderwets woord voor homoseksueel. 'Homofiel' komt van het Grieks homoios (gelijk) plus filein (houden van). Het is tegengesteld aan 'heterofiel', van het Griekse heteros (verschillend). Homofiel is zowel een bijvoeglijk naamwoord als een zelfstandig naamwoord, afgeleid van 'homofilie'. Homofilie betekent 'gerichtheid op vriendschap met een persoon van het eigen geslacht'. Anders dan bij homoseksualiteit hoeft er bij zo'n vriendschap geen seksueel verlangen op te treden. Daardoor maken sommigen het onderscheid dat een homofiel dezelfde seksuele gevoelens heeft als een homoseksueel, maar ze niet in de praktijk brengt. Dat is echter een onjuiste interpretatie van het woord. 'Platonische homo' is daarvoor een betere term.
Weliswaar gebruikte de Nederlandse medicus L.S.A.M. von Römer het woord 'homoiophil' al in 1903, en de Duitse arts K.-G. Heimsoth het woord 'homophilie' in 1924, maar deze termen vonden geen navolging. Niek Engelschman en Jaap van Leeuwen, de voormannen van het C.O.C. (tegenwoordig Nederlandse Vereniging voor Integratie van Homoseksualiteit COC, zonder puntjes), introduceerden de term voor het eerst in druk in 1949, in het maandblad Vriendschap. Ook in het buitenland werd de benaming overgenomen.
Van Leeuwen beoogde met de nieuwe term dat homoseksuelen niet op de eerste plaats op hun seksualiteit beoordeeld zouden worden, maar als medemens, met alleen een andere liefdesrichting. Daarbij moet men bedenken dat het Europa van de jaren veertig en vijftig veel en veel preutser was dan tegenwoordig. 'Homoseksueel', met het gevaarlijke 'seks' erin, kon je niet zomaar gebruiken. 'Homofiel' was neutraler. Anders dan het medische woord 'homoseksueel' is 'homofiel' dus te beschouwen als een geuzennaam, die zijn betekenis als zodanig echter verloor toen de maatschappij opener werd over seksualiteit, zo rond 1970. 'Homofiel' wordt nu door homoseksuelen als een verhullend woord beschouwd, een eufemisme dat de seksualiteit ontkent. Wie nu een neutraler woord wil gebruiken voor een homoseksueel kan simpel volstaan met 'homo'.